سالهاست که از عینکهای آفتابی چه بصورت مد و یا جهت تأمین راحتی بیشتر در مقابل نور شدید ، استفاده میshy;شود. چشم پزشکان معتقدند دلیل دیگری نیز برای استفاده از عینکهای آفتابی وجود دارد که آن هم تأمین سلامت طولانی مدت چشمها در موقعیتهای مختلف است. نتایج چندین مطالعه ده ساله اخیر نشان می دهد که ساعتها اقامت در شرایط آفتابی و بدون حفاظ کافی در مقابل چشم شانس بروز بیماریهای چشم را افزایش می دهد. در سال 1988، گروهی از چشم پزشکان مطالعهshy;ای را بر روی 838 ماهیگیر خلیج Chesapeake انجام دادند که سالها عمر خود را بر روی آب گذرانده بودند.

ماهیگیرانی که هیچگونه حفاظ چشمی نداشتند در مقابل کسانی که از عینک آفتابی یا کلاه لبهshy;دار استفاده میshy;کردند 3 برابر بیشتر به کاتاراکت (آب مروارید) مبتلاشده بودند. کاتاراکت در واقع کدورتعدسی چشم طبیعیاست. بر اساس این مطالعه و مطالعات دیگر ، درحال حاضر چشم پزشکان توصیه میshy;کنند که هرگاه تا حدی در مقابل آفتاب قرار میshy;گیرید که احتمال برنزه شدن پوست و یا سوختگی ناشی از آفتاب نیز بالا میshy;رود، از عینکهای آفتابی جاذباشعه ماورا بنفشاستفاده نمایید، بویژه اگر در ارتفاعات و یا در نزدیکی استوا زندگی میshy;کنید.

سالهاست که از عینکهای آفتابی چه بصورت مد و یا جهت تأمین راحتی بیشتر در مقابل نور شدید ، استفاده میshy;شود. چشم پزشکان معتقدند دلیل دیگری نیز برای استفاده از عینکهای آفتابی وجود دارد که آن هم تأمین سلامت طولانی مدت چشمها در موقعیتهای مختلف است. نتایج چندین مطالعه ده ساله اخیر نشان می دهد که ساعتها اقامت در شرایط آفتابی و بدون حفاظ کافی در مقابل چشم شانس بروز بیماریهای چشم را افزایش می دهد. در سال 1988، گروهی از چشم پزشکان مطالعهshy;ای را بر روی 838 ماهیگیر خلیج Chesapeake انجام دادند که سالها عمر خود را بر روی آب گذرانده بودند.

ماهیگیرانی که هیچگونه حفاظ چشمی نداشتند در مقابل کسانی که از عینک آفتابی یا کلاه لبهshy;دار استفاده میshy;کردند 3 برابر بیشتر به کاتاراکت (آب مروارید) مبتلاشده بودند. کاتاراکت در واقع کدورتعدسی چشم طبیعیاست. بر اساس این مطالعه و مطالعات دیگر ، درحال حاضر چشم پزشکان توصیه میshy;کنند که هرگاه تا حدی در مقابل آفتاب قرار میshy;گیرید که احتمال برنزه شدن پوست و یا سوختگی ناشی از آفتاب نیز بالا میshy;رود، از عینکهای آفتابی جاذباشعه ماورا بنفشاستفاده نمایید، بویژه اگر در ارتفاعات و یا در نزدیکی استوا زندگی میshy;کنید.

انواع مختلف عینکهای آفتابی

کارخانهshy; های سازنده برای حفاظت چشم در مقابل اثرات مضر آفتاب ، طرحهای جدیدی را ارائه کردهshy; اند. این سازندگان قول حفاظت چشم در مقابل اشعه ماورا بنفش یا دیگر انواعتشعشات طبیعیرا میshy;دهند، ولی باید توجه داشت که حفاظت در مقابل بعضی از این شعاعها از اهمیت بیشتری برخوردار است.

عینکهایی که 99% اشعه ماورا بنفش را جذب میshy;کنند

توصیه میshy;شود همواره عینکی را خریداری کنید که این خاصیت را داشته باشد. حضور طولانی مدت در مقابل اشعه ماورا بنفش ، یا اولترا ویوله (UV) و آفتاب با برخی بیماریهای چشمی ارتباط دارند. چهعدسیهای پلاستیکیو چهعدسیهای شیشه ایتا حدی اشعه ماورا بنفش را جذب میshy;کنند، ولی جذبUVتوسط این عدسیها را می توان با اضافه نمودن موادی شیمیایی به ماده اصلی لنز و یا پوشاندن لنز با ماده ای مخصوص ارتقاء داد. همواره عینکی را خریداری کنید که 99 تا 100% اشعهUVرا جذب کند. بعضی کارخانهshy;های سازنده برچسبهایی را بروی عینک محصول خود نصب میshy;کنند، با این مضمون که جذبUVتا بیش از 400 نانومتر صورت میshy;گیرد که این نیز به معنای همان جذب 100% شعاعUVاست.

عینکهایی که 90% اشعه مادون قرمز را بلوک میshy;کنند

طول موجهایمادون قرمزبخش غیرقابل رویت نور بوده (طول موج آنها بلندshy;تر از طول موج نور قابل رویت است) و سبب تولید گرما می شوند. بخش مادون قرمزنور خورشیدناچیز بوده و چشم نیز این طول موج را بخوبی تحمل میshy;کند. ادعای بعضی کارخانه های سازنده عینکهای آفتابی در جهت حفاظت چشم در مقابل اشعه مادون قرمز است و حال آنکه تحقیقات موجود رابطه محکمی را بینبیماریهای چشمیو اشعه مادون قرمز نشان ندادهshy;اند.

عینکهای بلوک کننده نور آبی (Blue - blocking)

اینکه نور آبی هم برای چشم مضر باشد هنوز مورد بحث است. عدسیهایی که نور آبی را بلوک میshy;کنند ته رنگی کهربایی داشته و سبب میshy;شوند محیط اطراف برنگ زرد یا نارنجی دیده شود.لنزهای رنگیسبب میshy; شوند که اشیاء دور بویژه در شرایطی مثل برف و یا غبار واضحتر دیده شوند. از این نظر عینکهای کهربایی مزبور بیشتر توسط اسکی بازان ، شکارچیان ، قایقرانان و یا خلبانان استفاده میshy;شود.

عینکهای پلاریزه

عدسیهای پلاریزهخیرگی نور خورشید را که انعکاس یافته از سطوح صافی مثل سنگفرش خیابانها و یا سطح آب باشند از بین میshy;برند. از این نظر در مواردی مثل رانندگی و یا ماهیگیری میshy;توانند بسیار مفید باشند. پلاریزاسیون عدسیهای مزبور هیچ تأثیری بر جذباشعه UVنخواهد داشت، ولی بسیاری از عدسیهای پلاریزه امروزی خاصیت جذباشعه UVرا نیز دارند. برچسب عینک مورد نظر خود را از این نظر بررسی کنید که آیا حداکثر خاصیت جذبUVرا دارد یا خیر؟

عینکهای آینهshy;ای (Mirror - coated)

پوشش آینهshy;ای در واقع لایه نازکی از مواد فلزی مختلف است که بروی سطح عدسیهای معمولی پرداخت شده است. گرچه پوشش مزبور مقدار نور ورودی به چشم شما را کاهش میshy;دهد، قابلیت کاملی در حفاظت چشم شما در مقابلاشعه UVنخواهد داشت.

عینکهای کمربندی (Wrapround)

عینکهای کمربندی طوری طراحی شدهshy;اند که مانع ورود نورهای درخشان از کنارهshy;های قاب و رسیدن آنها به چشم میshy;شوند. مطالعات نشان دادهshy;اند که آنقدر شعاعUVاز اطراف قاب عینکهای معمولی وارد چشم میshy;شوند که میshy;توانند اثر سودبخش عدسیهای حفاظت کننده را کاهش دهد. از این نظر عینکهای آفتابی کمربندی که قاب بزرگی دارند و چشم را از تمامی زاویهshy;ها حفاظت میshy;کنند مفیدند.

عینکهای سایه روشن (Gradient)

رنگ عدسیهای سایه روشن از بالا به پایین و یا از بالا و پایین تا وسط تغییر میshy;کند و در واقع سایه روشن میshy;شود. عدسیهای سایه روشن تک سایه (تیره در بالا و روشنتر در پایین) میshy;توانند خیرگی نور آسمان را از بین برده و در عین حال امکان دید مناسبی را از قسمت پایینی فراهم shy;کنند. این عینکها برای ورزش شیرجه هم مناسب هستند، زیرا جلوی دید شما از تخته شیرجه را تاریک نمیshy;کنند. ولی عینکهای مزبور برای شرایط برفی و یا در ساحل دریا مناسب نیستند، خصوصا اگر قسمت پایینی آنها روشن باشد. لنزهای سایه روشن دو سایه (تیره در بالا و پایین و روشن در وسط) ممکن است برای ورزشهایی از قبیل قایقرانی و یا اسکی که شعاعهای نورانی از سطح آب یا برف برمیshy;گردد مناسبتر باشند.

عینکهای فتوکرومیک

یکعینک فتوکرومیکبطور اتوماتیک در نور درخشان تیره شده و در نور کم روشنتر میshy;شود. در اکثر موارد تیره شدن عینک ظرف نیم دقیقیه صورت میshy;گیرد و حال آنکه روشنتر شدن آن حدود 5 دقیقه طول میshy;کشد. از نظر رنگ نیز بصورت یکنواخت و یا سایه روشن عرضه میshy;شوند. گرچه عینکهای فتوکرومیک ممکن است از نظر جذبUVعینکهای آفتابی خوبی باشند، ولی ممکن است برای انطباق آنها با شرایط مختلف نوری مدت زمانی بطور ناخواسته صرف شود.

عینکهای تراش داده شده و صیقلی

بعضی عینکهای غیر طبی توسط کارخانهshy;های سازندهshy;شان طوری تراش داده و صیقل میshy;شوند که کیفیت نهایی عدسی آنها تا حد مناسبی ارتقا یابد. البته عینکهایی که از تراش و صیقلی بودن مناسبی برخوردار نیستند به چشم شما آسیبی نمیshy;زنند. قبل از هر چیز مطمئن شوید که عدسی عینک مورد نظر شما ساخت مناسبی داشته باشد. جهت قضاوت در مورد کیفیت عینک غیر طبی خود ، به چیزی مستطیل شکل مثل موزاییک کف اتاق خود نگاه کنید. عینک را در فاصله دلخواه نگاه داشته و یک چشم خود را بپوشانید. عینک را به آهستگی و از یک سمت به سمت دیگر و سپس به بالا و پایین حرکت دهید. اگر خطوط در تمام موقعیتها مستقیم بنظر برسند،عدسیمناسبی را انتخاب کردهshy;اید. ولی اگر خطوط در هم میshy;روند، خصوصا اگر این خطوط در میدان مرکزی عدسی اینگونه بنظر میshy;رسند، عینک دیگری را امتحان کنید.

عینکهای ضد ضربه

تمام عینکهای آفتابی باید معیارهای تعیین شده از سوی انجمن فدرال غذا و داروی آمریکا (FDA) را تضمین نمایند. (در کشور ما تاکنون هیچگونه کنترلی روی عرضه این قبیل عینکها وجود نداشته و ندارد و استفاده از آنها بیشتر جنبه تزیینی داشته تا محافظتی). هیچ لنزی در واقع نشکستنی نیست، ولی احتمال شکستن عدسیهای پلاستیکی بعد از برخورد یک توپ یا سنگ ، نسبت به عدسیهای شیشهshy;ای کمتر است. جنس اکثر عدسیهای عینکهای آفتابی غیر طبی پلاستیک است. پلاستیک پلیshy;کربنات که در بسیاری از عینکهای ورزشی مورد استفاده قرار میshy;گیرد، گرچه سفت است ولی به آسانی نیز خراش برمیshy;دارد. چنانچه قرار است عدسی از این جنس خریداری نمایید حتما عینکی را انتخاب کنید که خاصیت ضد خراش داشته باشد.

تیرگی لنز

یک عدسی متوسط معمولی برای استفادهshy;های معمولی روزمره مناسب است. ولی اگر قرار است از عینک خود در شرایط کاملا نورانی و روشن استفاده کنید لنزی تیرهshy;تر را انتخاب نمایید. رنگ و درجه تیرگی لنز بهshy;هیچ وجه معیاری برای میزان توانایی جذباشعه UVتوسط آن عدسی نخواهد بود. بنابراین براساس رنگ عینک نمیshy;توان از توانایی آن در جذب اشعهshy;های مضر مطمئن شد.

کسانیکه در معرض خطرات بخصوصی قرار دارند

بعضی افراد استعداد بیشتری جهت ابتلا به بیماریهای چشمی ناشی از UV دارند. مبتلایان به بیماریهای بخصوصی (از قبیل دژنراسیون ماکولا یا دیستروفیshy;های شبکیه) لازم است در شرایط بیرون از خانه همواره از چشم خود محافظت نمایند.

بیمارانی که تحت عمل کاتاراکت قرار میshy;گیرند

در کشور ما سالانه بیش از هزاران نفر تحت عمل کاتاراکت قرار میshy;گیرند. در جریان این جراحیها ،عدسی طبیعی چشمبرداشته شده و بدین ترتیب چشم تا حد بیشتری در معرض خطرات ناشی ازUVقرار میshy;گیرد. در جریان و یا بعد از عمل کاتاراکت ، بجای عدسی طبیعی چشم معمولا یک لنز داخل چشمی (Intraocular Lens:IOL) قرار داده میshy;شود. عدسیهای داخل چشمی قدیمی نسبت به عینکهای معمولی یا عینکهای پلاستیکی ، درصد کمتریاشعه UVرا جذب میshy;کردند. کارخانهshy;های سازندهIOLدر حال حاضر بسیاری از محصولات خود را بصورت جاذباشعه UVمیshy;سازند.

چنانچه کاتاراکت (آب مروارید) چشم شما عمل شده است و لنزهای داخل چشمی شما نیز از نمونهIOLهای جدید جاذباشعه UVنیست، توصیه میshy;شود از عینک آفتابی استفاده نموده و جهت اطمینان بیشتر از کلاه لبهshy;دار استفاده کنید. چنانچه هنگام عمل آب مروارید از عدسیهای داخل چشمی جهت جایگزینی استفاده نشده است احتمال صدمه اشعه ماورا بنفش به چشم شما وجود دارد.

استفاده کنندگان کنتاکت لنز

کنتاکت لنز به تنهایی چشم شما را در مقابلاشعه UVمحافظت نمیshy;کند، ولی در عین حال کنتاکت لنزهای بسیاری وجود دارد که توانایی محافظت در مقابلUVرا دارا هستند. چنانچه کنتاکت لنز شما قابلیت مقابله بااشعه UVرا ندارد. باز هم لازم است جهت محافظت از چشمهای خود از عینک آفتابی استفاده کنید.

داروهای حساس کننده به نور

داروهای حساس کننده به نور (داروهایی که پوست شما را بهنورحساستر میshy;کنند) میshy;توانند چشم شما را نیز به نور حساستر نمایند. لازم است بهshy; هنگام مصرف هر یک از داروهای زیر ، با چشم پزشک خود بدقت مشاوره کنید:

پسورالن(Psoralens) (که در درمان پسوریازیس استفاده میshy;شود) ،تتراسیکلین،داکسی سیکلین،آلوپورینولوفنوتیازین. زمانی که از این داروها استفاده میshy;کنید هر بار که از خانه بیرون میshy;روید از عینک آفتابی جاذبUVو کلاه لبهshy;دار استفاده نمایید.

موارد خاص

حتی بهترین انواع عینکهای معمولی ، قادر به حفاظت از چشم شما در مقابل منابع نوری شدید نیستند. جوشکاری، نورهای شدید برنزه کننده ، شرایط شدید برفی و یا نگاه مستقیم به نور آفتاب (مثلا در جریانخورشید گرفتگی) همگی میshy;توانند به چشم شما آسیب برسانند. نگاه مستقیم به هریک ازاین منابع نوری بدون حفاظ کافی میshy;تواند سبب ابتلای دردناک قرنیه بنامفتوکراتیت(Photokeratitihis) و یا حتی افت دائمی دید مرکزی شود.

نتیجه

بهترین عینکهای آفتابی آنهایی هستند که 100% شعاعUVرا جذب نموده ، بهترین کیفیت اپتیکی را داشته و کمترین احتمال شکسته شدن را داشته باشند.

عینک آفتابی